Điểm chung của phần lớn sai lầm: can thiệp khi lẽ ra nên để yên. Mười lỗi dưới đây chiếm gần hết số đàn mất trong năm đầu.
1. Mở tổ quá thường xuyên
Lỗi phổ biến nhất. Vừa mua tổ nên tò mò và lo lắng, mở ra xem mỗi tuần.
Mỗi lần mở là đàn phải dựng lại lớp sáp bịt và ổn định lại nhiệt độ, độ ẩm. Với đàn mới về còn yếu thì đó là gánh nặng thật.
Sửa: tháng đầu không mở. Sau đó mở theo mùa, không theo tuần. Học đọc tình trạng đàn từ cửa tổ.
2. Không chống kiến, hoặc chống không kỹ
Kiến là nguyên nhân mất đàn số một. Và vấn đề thường không phải quên làm, mà là làm rồi để đó không kiểm lại.
Sửa: mỗi lần ra vườn kiểm bốn thứ — bát nước còn nước không, vòng mỡ còn dính không, có cành lá dây nào mới chạm vào trụ không, có đường kiến nào đang bò lên không.
3. Lấy mật năm đầu
Đàn mới mua về cần toàn bộ mật để thích nghi và qua quãng khó đầu tiên.
Sửa: năm đầu không lấy. Từ năm thứ hai, khi đã hiểu nhịp mùa của vườn mình.
4. Lấy mật ngay trước quãng thắt
Tinh vi hơn lỗi trên. Hũ mật đầy nhất năm rơi vào ngay trước quãng thắt — vì đàn vừa tích xong để chuẩn bị. Lấy lúc đó là lấy đúng phần đàn cần.
Sửa: biết quãng thắt của vùng mình rơi vào tháng nào, và ngừng thu ít nhất một tháng trước.
5. Tách đàn khi chưa đủ mạnh
Chia một đàn chưa mạnh thành hai thì cả hai đều yếu.
Sửa: chỉ tách khi vùng ấu trùng rộng, quân phủ kín bánh tổ, nhiều hũ đầy. Năm đầu không tách.
6. Đặt tổ sai chỗ
| Lỗi | Hậu quả |
|---|---|
| Trụ dựa tường hoặc sát cây | Đường cho kiến |
| Không có bóng râm buổi trưa | Tổ quá nóng, sáp chảy |
| Chỗ trũng, ẩm chân trụ | Mốc, ngập |
| Quanh đó không có hoa | Đàn đói thật |
| Gần vườn hay phun thuốc | Mất đàn hàng loạt |
7. Mái che sai cách
Đặt tôn trực tiếp lên nắp thùng. Tôn nóng lên nhanh và truyền nhiệt thẳng vào tổ — che nắng mà thành hun tổ.
Sửa: mái cách nắp một khoảng để có lớp không khí đệm, nhô rộng hơn thân, dốc để nước không đọng.
8. Dời tổ trong tuần đầu
Ong dú định vị theo vị trí cửa tổ. Dời khi ong đã bắt đầu quen chỗ làm chúng mất phương hướng và hao đáng kể.
Sửa: chuẩn bị chỗ cố định trước khi tổ về, và không dời.
9. Cho ăn khi chưa cần
Thấy đàn chững lại trong quãng thắt liền cho ăn. Nhưng chững lại trong quãng thắt là bình thường, không phải đói.
Sửa: chỉ cho ăn khi mở tổ thấy hũ gần cạn và đàn thưa rõ. Cho ăn khi chưa cần cũng có hại — đàn giảm động lực kiếm ăn và thu hút kiến.
10. Không ghi chép
Lỗi âm thầm nhất vì không gây hậu quả ngay. Nhưng sau một năm thì không có gì để so sánh, không biết đàn nào qua mùa khó tốt, không biết lịch mùa của vườn mình.
Sửa: bốn dòng mỗi lần ra vườn — ngày, thấy gì ở cửa tổ, làm gì, cây gì đang nở.
Điểm chung
Chín trong mười lỗi trên là làm quá nhiều, không phải làm quá ít. Với ong dú, khi phân vân giữa làm và không làm, câu hỏi tốt là:
Việc này có thật sự cần không, hay để yên thì tốt hơn?
Phần lớn trường hợp, câu trả lời là để yên.
Câu hỏi thường gặp
Lỗi phổ biến nhất của người mới nuôi ong dú là gì?
Mở tổ quá thường xuyên. Mỗi lần mở là đàn phải dựng lại lớp sáp bịt và ổn định lại nhiệt độ độ ẩm, mà với đàn mới về còn yếu thì đó là gánh nặng thật. Tháng đầu không nên mở, sau đó mở theo mùa chứ không theo tuần.
Vì sao không nên lấy mật ngay trước quãng thắt?
Vì hũ mật đầy nhất năm rơi vào đúng lúc đó — đàn vừa tích xong để chuẩn bị cho mùa khó. Lấy lúc đó là lấy đúng phần đàn cần, nên phải ngừng thu ít nhất một tháng trước quãng thắt.
Chống kiến hay sai ở chỗ nào?
Vấn đề thường không phải quên làm mà là làm rồi để đó không kiểm lại. Mỗi lần ra vườn nên kiểm bốn thứ: bát nước còn nước không, vòng mỡ còn dính không, có cành lá dây nào mới chạm vào trụ không, và có đường kiến nào đang bò lên không.
Đàn chững lại có nên cho ăn ngay không?
Không. Chững lại trong quãng thắt là bình thường chứ không phải đói. Chỉ nên cho ăn khi mở tổ thấy hũ gần cạn và đàn thưa rõ, vì cho ăn khi chưa cần cũng có hại.
Điểm chung của các lỗi người mới là gì?
Chín trong mười lỗi là làm quá nhiều chứ không phải làm quá ít. Khi phân vân giữa làm và không làm, câu hỏi tốt là việc này có thật sự cần không hay để yên thì tốt hơn — và phần lớn trường hợp câu trả lời là để yên.