Tách xong không phải là xong. Tháng đầu của đàn con quyết định nó đứng vững hay tàn dần — và phần lớn việc cần làm trong tháng đó là không làm gì.
Vì sao đàn con dễ mất
- Quân số mỏng — không đủ để vừa kiếm ăn vừa canh cửa vừa chăm ấu trùng
- Cấu trúc tuổi lệch — có thể nhiều ong non mà ít ong đủ tuổi ra ngoài, hoặc ngược lại
- Dự trữ ít — chưa kịp tích
- Cấu trúc tổ chưa hoàn chỉnh — phải xây lại nhiều
- Dễ bị thiên địch vì không đủ quân phòng thủ
Năm điểm này cộng lại giải thích vì sao đàn mới tách cần yên hơn bất kỳ đàn nào khác.
Tuần đầu
Không mở tổ. Không làm gì. Chỉ quan sát từ ngoài.
Việc duy nhất cần làm:
- Kiểm bát nước chống kiến — đàn yếu là đàn dễ bị kiến nhất
- Kiểm mái che có đúng vị trí không
- Bảo đảm có nguồn nước gần
Dấu hiệu theo tuần
| Tuần | Dấu hiệu tốt |
|---|---|
| 1 | Có ong ra vào, dù ít |
| 2 | Bắt đầu thấy ong gác cửa, ong bay quanh định vị |
| 3 | Có ong mang phấn về — dấu hiệu quan trọng nhất |
| 4 | Lưu lượng tăng dần so với tuần trước |
Ong mang phấn về là dấu hiệu đáng mừng nhất — nghĩa là đàn đã có nhu cầu nuôi ấu trùng, tức là chúa đang đẻ và đàn đang gây dựng.
Tháng thứ hai
Có thể mở kiểm tra một lần, vào ngày ấm giữa buổi. Nhìn:
- Có ấu trùng mới không — quan trọng nhất
- Ong có bắt đầu xây thêm không
- Có hũ mật mới không
- Cấu trúc tổ có gọn lại không
Rồi đóng lại và để yên tiếp. Chụp một tấm ảnh làm mốc.
Nếu đàn con không ổn
Trước khi kết luận, nhớ rằng đàn mới tách đương nhiên yếu hơn và phát triển chậm trong vài tháng đầu là bình thường.
Chỉ nên lo khi:
- Không có ong ra vào sau vài ngày trời ấm
- Sau một tháng vẫn không thấy ong mang phấn về
- Mở tổ thấy không có ấu trùng mới sau vài tuần
- Quân số giảm dần thay vì tăng
Dấu hiệu thứ ba đáng ngại nhất — có thể nghĩa là đàn con không có chúa, và với ong dú thì đó gần như là mất đàn.
Việc tuyệt đối không làm với đàn con
- Không tách tiếp — ít nhất một năm
- Không lấy mật
- Không dời tổ
- Không mở tổ nhiều lần để xem có phát triển không
- Không đặt ở điểm xa ít khi ghé — đàn con cần theo dõi sát
Điểm cuối đáng chú ý với trại nhiều điểm: đàn con nên để ở khu gần nhà, và chỉ chuyển ra điểm xa khi đã ổn định.
Chăm đàn mẹ sau khi tách
Phần hay bị quên. Đàn mẹ cũng vừa mất quân số và mất một phần cấu trúc:
- Cũng để yên vài tuần, không mở kiểm tra ngay
- Không lấy mật trong mùa đó nếu đã tách
- Ghi lại tình trạng đàn mẹ sau khi tách — để sau này biết mình có tách quá tay không
Ghi chép này quan trọng: nếu đàn mẹ suy kéo dài sau mỗi lần tách thì đang tách quá nhiều, và cần giảm ở mùa sau.
Câu hỏi thường gặp
Đàn mới tách cần chăm thế nào trong tháng đầu?
Chủ yếu là để yên — không mở tổ, chỉ quan sát từ ngoài. Việc duy nhất cần làm là kiểm bát nước chống kiến vì đàn yếu dễ bị kiến nhất, kiểm mái che, và bảo đảm có nguồn nước gần.
Dấu hiệu nào cho thấy đàn con đang ổn?
Tuần 1 có ong ra vào dù ít, tuần 2 bắt đầu thấy ong gác cửa, tuần 3 có ong mang phấn về là dấu hiệu quan trọng nhất, tuần 4 lưu lượng tăng dần. Ong mang phấn nghĩa là chúa đang đẻ và đàn đang gây dựng.
Khi nào nên lo về đàn con?
Khi không có ong ra vào sau vài ngày trời ấm, sau một tháng vẫn không thấy ong mang phấn về, mở tổ không thấy ấu trùng mới sau vài tuần, hoặc quân số giảm dần thay vì tăng. Dấu hiệu thứ ba đáng ngại nhất vì có thể là đàn con không có chúa.
Đàn con nên đặt ở đâu?
Ở khu gần nhà để theo dõi sát, không nên đặt ở điểm xa ít khi ghé. Chỉ chuyển ra điểm xa khi đàn đã ổn định sau vài tháng.
Đàn mẹ sau khi tách cần chú ý gì?
Cũng để yên vài tuần và không lấy mật trong mùa đó. Nên ghi lại tình trạng đàn mẹ sau khi tách — nếu đàn mẹ suy kéo dài sau mỗi lần tách thì nghĩa là đang tách quá tay và cần giảm ở mùa sau.