Thu mật ong dú: lấy lúc nào và lấy bao nhiêu

Lấy mật sai lúc là nguyên nhân mất đàn phổ biến nhất sau chuyện kiến — và nó xảy ra đúng lúc hũ mật nhìn đầy nhất, khi ai cũng thấy nên thu.

Ba câu hỏi trước khi thu

1. Đàn có đủ mạnh không?

• Quân phủ kín phần lớn bánh tổ
• Có ấu trùng đang phát triển
• Nhiều hũ mật và hũ phấn
• Không phải đàn mới tách trong vòng một năm
• Không phải đàn mới mua về chưa đủ một năm

Thiếu một điều thì đợi mùa sau. Mật để lại không mất đi — nó thành sức đàn.

2. Đang ở quãng nào trong năm?

Đây là câu quyết định nhất:

Dòng thứ ba là chỗ hay sai nhất: hũ đầy nhất năm rơi vào ngay trước quãng thắt, vì đàn vừa tích xong để chuẩn bị. Lấy lúc đó là lấy đúng phần đàn cần.

3. Hũ đã chín chưa?

Hũ mật chín thường:

• Sẫm màu hơn hũ non
• Đã được ong bịt kín
• Nằm ở phần đã hoàn thiện của tổ

Lấy hũ non là lấy mật còn nhiều nước — gần như chắc chắn lên men sau vài tuần, và làm hỏng cả mẻ nếu trộn chung.

Lấy bao nhiêu

Nguyên tắc: chỉ lấy phần dư rõ ràng.

• Đàn rất mạnh, nhiều hũ chín, còn xa quãng thắt — lấy được kha khá, nhưng vẫn chừa
• Đàn khá — lấy ít, chừa nhiều
• Đàn trung bình trở xuống — không lấy

Cách nghĩ hữu ích: mật trong tổ không phải sản phẩm chờ thu mà là dự trữ đang dùng. Lấy nó là rút bớt biên an toàn của đàn.

Thu vào lúc nào trong ngày

• Ngày nắng, giữa buổi — độ ẩm không khí thấp nhất
• Tránh sáng sớm khi sương chưa tan
• Tránh ngay sau mưa
• Tránh chiều tối khi ẩm lên lại

Lý do: mật ong dú vốn ẩm cao, và nó tiếp tục hút ẩm từ không khí trong lúc thu. Thu vào lúc ẩm cao là mật loãng thêm và dễ lên men.

Chuẩn bị trước khi mở tổ

Phải xong hết trước, không phải sau:

• Chai đã rửa và phơi khô hẳn — vài giọt nước còn trong chai là đủ khởi động lên men
• Rây lọc, phễu
• Hộp đựng phần sáp thải
• Khăn lau

Vì mật để chờ trong thau là mật đang hút ẩm — mỗi phút đều tính.

Sau khi thu

• Lọc và vào chai ngay, đừng gom một thau lớn rồi làm dần
• Đóng nắp ngay
• Lau sạch mật vãi quanh tổ — mật vãi thu hút kiến và ruồi ký sinh
• Mang phần sáp thải đi xa khu đặt tổ
• Ghi lại: tổ nào, ngày nào, được bao nhiêu, chừa lại nhiều hay ít
• Để đàn yên vài tuần sau khi thu

Với người mới

Năm đầu không nên lấy mật. Với đàn mới mua về, phần mật đó là thứ giúp đàn thích nghi và qua quãng khó đầu tiên.

Từ năm thứ hai, khi đã hiểu nhịp mùa của vườn mình và đàn đã mạnh, mới nên tính chuyện thu. Sự kiên nhẫn ở năm đầu được trả lại nhiều lần ở những năm sau.

Câu hỏi thường gặp