Cho ong dú ăn bổ sung: khi nào cần và khi nào không

Đây là chủ đề gây tranh cãi trong giới nuôi ong dú. Có một cách nhìn khá rõ ràng nếu tách bạch mục đích: cho ăn để cứu đàn khác hẳn cho ăn để tăng sản lượng.

Nguyên tắc cốt lõi

Cho ăn bổ sung là biện pháp cứu đàn, không phải cách tăng sản lượng.

Cho ăn để giữ đàn sống qua quãng khó là hợp lý. Cho ăn thường xuyên để ép đàn tích nhiều mật hơn thì vừa không hiệu quả vừa làm hỏng chất lượng mật.

Khi nào nên cho ăn

Khi cả ba điều sau cùng đúng:

• Mở tổ thấy hũ mật gần cạn — không phải đoán mà thấy tận mắt
• Đàn thưa rõ, có dấu hiệu suy
• Đang trong quãng thắt, còn lâu mới tới mùa hoa

Thiếu một trong ba thì nên đợi và quan sát thêm. Cho ăn khi chưa cần cũng có hại — đàn giảm động lực đi kiếm ăn, và có thể thu hút kiến cùng ong cướp mật.

Khi nào không nên

Dòng cuối đáng suy nghĩ nhất: cho ăn bổ sung thường xuyên là dấu hiệu mật độ tổ vượt quá sức chứa của vùng hoa. Câu trả lời đúng là trồng thêm nguồn hoa hoặc giảm số tổ, không phải đổ thêm thức ăn hằng năm.

Cách cho ăn

• Lượng vừa đủ cầm cự, không cho tràn
• Đặt ở nơi ong tiếp cận được mà kiến không — nếu không thì đang mời kiến tới
• Chọn ngày ấm, làm nhanh, đóng lại ngay — nhất là ở vùng lạnh
• Không để thức ăn thừa lâu — thu hút kiến, ruồi ký sinh và ong cướp mật
• Ghi lại ngày cho ăn — cần cho việc tách lô mật sau này

Điểm thứ hai quan trọng: thức ăn đặt sai chỗ là mời thiên địch, và có thể gây hại nhiều hơn cái đói mà nó định giải quyết.

Ranh giới trung thực

Đây là phần quan trọng nhất về mặt nghề nghiệp:

Mật thu trong và ngay sau giai đoạn cho ăn bổ sung không nên bán như mật hoa tự nhiên.

Lý do rất đơn giản: nó không phải mật hoa. Người mua trả giá cao cho mật ong dú vì đó là sản phẩm hiếm từ hoa tự nhiên — bán mật có nguồn gốc khác dưới cùng cái tên là không trung thực.

Cách xử lý của người làm nghề tử tế:

• Ghi lại ngày cho ăn trong nhật ký trại
• Đánh dấu lô mật thu trong giai đoạn đó
• Không trộn lẫn với lô mật hoa
• Hoặc đơn giản: không thu mật từ đàn vừa được cho ăn

Cách cuối cùng là cách gọn nhất và cũng an toàn nhất — vì đàn vừa phải cho ăn nghĩa là đàn đang thiếu, và lấy mật của đàn đó là điều không nên làm dù ở góc độ nào.

Cách tránh phải cho ăn

Tốt hơn cho ăn là không phải cho ăn:

• Không lấy mật ngay trước quãng thắt — nguyên nhân số một khiến đàn thiếu ăn
• Trồng loài nở đúng quãng thắt
• Giữ vạt cỏ dại làm nguồn cầm cự
• Không đặt quá nhiều tổ trên một vùng hoa
• Tách đàn đúng mùa, không tách quá tay

Câu hỏi thường gặp