Hỏi đáp nhanh về ong dú: những câu cơ bản nhất

Những câu ai vừa biết tới ong dú cũng hỏi. Trả lời gọn, mỗi câu vài dòng.

Ong dú là con gì?

Tên gọi ở Việt Nam cho nhóm ong không ngòi đốt — tiếng Anh gọi là stingless bee. Không phải một loài mà là cả một nhóm gồm nhiều loài, họ hàng với ong mật nhưng khác nhiều điểm căn bản.

Tuỳ vùng còn gọi là ong rú, ong muỗi, ong quánh.

Ong dú có đốt không?

Không. Bộ phận tương ứng với ngòi đốt đã tiêu giảm, nên chúng không thể đốt kể cả khi muốn. Đây là đặc điểm giải phẫu, không phải chuyện tính khí.

Làm sao nhận ra tổ ong dú?

Ống sáp nhỏ nhô ra ở cửa tổ, thường màu nâu hoặc đen. Không loài ong nào khác ở Việt Nam làm như vậy. Kèm theo là con rất nhỏ, bay chậm, và không tấn công khi bạn tới gần.

Mật ong dú khác mật ong thường thế nào?

• Loãng hơn — độ ẩm cao hơn do cách trữ trong hũ sáp riêng lẻ
• Chua nhẹ, có ga rất nhẹ khi mở nắp — đặc tính chứ không phải hỏng
• Sản lượng rất ít so với mật ong mật
• Nên bảo quản ngăn mát, nhất là mật vùng ẩm

Nuôi ong dú có khó không?

Ít việc hơn ong mật nhiều. Nhưng có hai việc bắt buộc: chống kiến và che chắn nắng mưa. Bỏ hai việc này thì mất đàn gần như chắc chắn.

Thời gian: với vài tổ, khoảng mười lăm phút mỗi tuần.

Nuôi ở thành phố được không?

Được — sân thượng, ban công, vườn nhỏ giữa khu dân cư. Vì ong không đốt nên an toàn với người xung quanh.

Hai thứ cần lo: chống nóng vì bê tông hấp nhiệt, và nguồn hoa trong bán kính vài trăm mét.

Cần bao nhiêu chỗ?

Rất ít — một cái trụ và khoảng một mét vuông quanh đó. Điều quyết định không phải diện tích mà là có hoa trong bán kính vài trăm mét không.

Bao lâu thì có mật?

Với đàn mới mua về, năm đầu không nên lấy mật — phần mật đó giúp đàn thích nghi và qua quãng khó đầu tiên. Từ năm thứ hai mới nên tính chuyện thu.

Nuôi mấy tổ để bắt đầu?

Hai tới ba tổ. Một tổ thì không có gì để so sánh và mất một là mất trắng. Trên năm tổ thì sai lầm nhân lên khi chưa có kinh nghiệm.

Ong dú ăn gì?

Mật hoa và phấn hoa, lấy trong bán kính vài trăm mét quanh tổ. Ngoài ra cần nước để làm mát tổ và nhựa cây để xây tổ.

Bán kính hẹp này là điều quan trọng nhất cần nhớ khi chọn chỗ đặt tổ.

Ong dú có ích gì ngoài mật?

Thụ phấn — và với nhiều nhà vườn thì đây mới là giá trị lớn nhất. Ong dú con nhỏ nên chui được vào hoa nhỏ, bay gần nên tập trung vào chính vườn có tổ, và không đốt nên đặt được ở nơi có người qua lại.

Mua tổ ong dú ở đâu?

Ưu tiên người nuôi trong vùng dù giá cao hơn — xem được tận mắt, đàn không phải qua chuyến đi dài, và có người để hỏi khi gặp vấn đề.

Hỏi thẳng: đàn này tách từ đàn nào, ngày nào. Người làm nghề nghiêm túc trả lời được ngay.

Câu hỏi thường gặp