Những tình huống mà người nuôi nào cũng gặp ít nhất một lần, và cách xử lý gọn cho từng cái.
Thấy kiến bò lên tổ thì làm gì?
Xử lý ngay lập tức, đừng để tới hôm sau — một đàn kiến lớn có thể dọn sạch một tổ trong một đêm.
- Tìm đường kiến lên: thường là bát nước cạn, vòng mỡ trôi, hoặc cành lá dây nào đó mới chạm vào trụ hay mái che
- Cắt bỏ đường tiếp xúc đó
- Châm lại bát nước, bôi lại vòng mỡ
- Gạt kiến đang trên trụ xuống
Không rắc thuốc diệt kiến quanh gốc — ong dú hay đáp xuống đất quanh tổ để lấy nước, đất và nhựa cây.
Bát nước cứ sinh lăng quăng thì sao?
Thay nước định kỳ, hoặc dùng bát có che mưa để nước không tràn. Cách khác là tăng vai trò của vòng mỡ và dùng bát nước như lớp phụ.
Có thằn lằn rình ở cửa tổ?
Thiệt hại từng con nhỏ, nhưng một con ở lại lâu dài có thể làm hao đáng kể.
- Tránh đặt tổ sát tường có nhiều khe nứt
- Giữ mặt trụ trơn nhẵn
- Không chất đống vật dụng cạnh trụ tạo chỗ nấp
Có ong lạ bay quanh cửa tổ, đánh nhau?
Có thể là ong cướp mật — một số loài chuyên đi cướp mật của tổ khác.
Dấu hiệu: ong lạ lượn quanh cửa, có đánh nhau ở miệng ống, xác ong rơi trước cửa, đàn chủ hung dữ bất thường ở cửa tổ.
Xử lý:
- Thu hẹp cửa tổ tạm thời để đàn dễ phòng thủ
- Lau sạch mật vãi quanh tổ nếu vừa thu mật
- Về lâu dài: giữ đàn khoẻ — tổ đủ quân canh cửa rất khó bị cướp
Mở tổ thấy có ruồi nhỏ và ấu trùng lạ?
Có thể là ruồi ký sinh. Chúng bị thu hút bởi mật vãi và tổ bị hở.
- Lấy ra phần bị nhiễm rõ
- Đóng tổ nhanh, không để hở lâu
- Lau sạch mật vãi quanh tổ
- Mang sáp thải đi xa khu đặt tổ
Phần lớn ca nhiễm bắt nguồn từ thao tác của chính người nuôi — thu mật làm vãi mà không lau, để tổ hở lâu, để sáp thải gần đó.
Tổ bị đổ sau mưa gió thì sao?
- Dựng lại ngay, đặt đúng vị trí cũ và đúng hướng cửa cũ
- Che chắn tạm chỗ bị hở
- Đừng mở tổ kiểm tra ngay — đàn vừa qua chấn động lớn
- Đợi vài ngày trời tạnh hẳn rồi mới xem
Tổ đổ nhìn tan hoang nhưng nếu ong chúa còn thì đàn dựng lại được. Quan sát cửa tổ vài ngày trước khi kết luận.
Tổ bị ngấm nước?
- Chặn nguồn nước trước — che lại, chỉnh mái, bịt khe
- Đợi lúc tạnh, tốt nhất có nắng, rồi mới mở
- Nghiêng tổ cho nước thoát nếu đọng ở đáy
- Lấy ra phần đã mốc hoặc nhũn rõ
- Không lau chùi hay dùng hoá chất — ong tự dọn
Đàn bỏ đi mất thì vì sao?
Ong dú ít khi bỏ tổ, nhưng có thể xảy ra nếu:
- Bị làm phiền quá nhiều — mở tổ liên tục
- Thùng quá rộng hoặc quá chật so với đàn
- Điều kiện quá xấu — quá nóng, quá ẩm, bị thiên địch liên tục
- Thùng mới còn mùi hoá chất
Nguyên tắc chung khi có sự cố
- Xử lý nguyên nhân trước, hậu quả sau — chặn nước trước khi lau tổ, cắt đường kiến trước khi gạt kiến
- Càng ít mở tổ càng tốt, nhất là khi đàn vừa qua chấn động
- Đừng kết luận vội — nhiều đàn trông tệ nhưng vẫn sống
- Ghi lại ngày và nguyên nhân, để lần sau phòng được
Câu hỏi thường gặp
Thấy kiến bò lên tổ thì làm gì?
Xử lý ngay vì một đàn kiến lớn có thể dọn sạch một tổ trong một đêm. Tìm đường kiến lên — thường là bát nước cạn, vòng mỡ trôi, hoặc cành lá dây mới chạm vào trụ — cắt bỏ đường đó, châm lại nước và bôi lại mỡ.
Có ong lạ đánh nhau ở cửa tổ là gì?
Có thể là ong cướp mật. Xử lý bằng cách thu hẹp cửa tổ tạm thời để đàn dễ phòng thủ, lau sạch mật vãi quanh tổ nếu vừa thu mật, và về lâu dài là giữ đàn khoẻ vì tổ đủ quân canh cửa rất khó bị cướp.
Tổ bị đổ sau mưa gió thì cứu được không?
Thường được nếu ong chúa còn. Dựng lại ngay về đúng vị trí và hướng cửa cũ, che chắn tạm chỗ hở, nhưng đừng mở tổ kiểm tra ngay — đợi vài ngày trời tạnh hẳn rồi mới xem.
Ruồi ký sinh vào tổ từ đâu?
Chúng bị thu hút bởi mật vãi và tổ bị hở, nên phần lớn ca nhiễm bắt nguồn từ thao tác của chính người nuôi — thu mật làm vãi mà không lau, để tổ hở lâu, hoặc để sáp thải gần khu đặt tổ.
Vì sao đàn ong dú bỏ tổ đi?
Ong dú ít khi bỏ tổ, nhưng có thể xảy ra nếu bị làm phiền quá nhiều do mở tổ liên tục, thùng quá rộng hoặc quá chật so với đàn, điều kiện quá xấu, hoặc thùng mới còn mùi hoá chất.