Chọn chỗ đặt tổ là quyết định ảnh hưởng lâu dài nhất, vì dời tổ về sau rất khó — ong dú định vị theo vị trí cửa tổ.
Đặt hướng nào là tốt nhất?
Hướng đông thường tốt nhất: đón nắng sớm nên tổ ấm lên nhanh và ong ra sớm, còn trưa chiều thì có tán cây hoặc mái che chắn lại.
Ngoài hướng, ba điều kiện đi kèm:
- Có bóng râm buổi trưa
- Khuất gió — nhất là gió lạnh ở miền Bắc, gió biển ở ven biển
- Tránh chỗ trũng vì khí lạnh đọng về đêm và dễ ẩm
Đặt cách nhà bao xa?
Không có yêu cầu về khoảng cách như ong mật, vì ong dú không đốt. Đặt sát nhà, ngay cạnh lối đi, hay trên sân thượng đều được.
Điều duy nhất nên tránh: cửa tổ hướng thẳng vào lối đi chính — không phải vì nguy hiểm mà để ong không bị cản đường bay.
Các tổ đặt cách nhau bao xa?
| Tình huống | Khoảng cách |
|---|---|
| Trong cùng một cụm | Vài mét, mỗi tổ một trụ riêng |
| Giữa các cụm trong vườn | Càng xa càng tốt, rải khắp vườn |
| Giữa các điểm khi trại lớn | Vài trăm mét trở lên để vùng ăn ít chồng lấn |
Hai lưu ý khi đặt gần nhau:
- Mỗi tổ một trụ riêng, không nối liền — kiến lên được một tổ thì không lan sang cả cụm
- Cửa tổ không đối diện nhau, và đánh dấu khác nhau — ong về nhầm tổ là chuyện có thật
Có được đặt trong nhà không?
Được nếu có lối cho ong ra ngoài — ví dụ đặt sát tường và có ống dẫn ra ngoài qua lỗ tường.
Nhưng cần lưu ý:
- Vẫn phải có nguồn hoa trong bán kính vài trăm mét
- Nơi để phải khô ráo và thông khí
- Không đặt gần bếp lửa hay nguồn nhiệt
- Không nhốt kín — đàn cần ra vào tự do
Ở vùng rét đậm miền Bắc, việc đưa tổ vào hiên kín trong đợt rét là cách nhiều người dùng — nhưng vẫn phải có lối ra vào.
Đặt trên sân thượng cần gì thêm?
Vấn đề lớn nhất là nóng — bê tông hấp nhiệt cả ngày và toả ra buổi tối.
- Giàn cây leo che phía trên — cách hiệu quả nhất
- Kê tổ cao khỏi nền bê tông, để có khoảng không dưới đáy
- Chậu cây quanh khu tổ — giảm nhiệt và thêm nguồn hoa
- Chọn góc có bóng buổi trưa và chiều
Đặt dưới tán cây được không?
Được và thường tốt — bóng cây tự nhiên tốt hơn mọi loại mái che.
Nhưng hai lưu ý:
- Đừng phụ thuộc hoàn toàn vào tán cây rụng lá theo mùa — cao su rụng lá cuối mùa khô là ví dụ điển hình, đúng lúc nắng gắt nhất thì mất bóng
- Không để cành lá chạm vào tổ hoặc mái che — đó là cầu cho kiến, và là lỗi phổ biến nhất khi đặt dưới cây
Đặt cao bao nhiêu?
Khoảng ngang tầm tay để tiện làm việc. Cao hơn nếu:
- Vùng ẩm hoặc dễ ngập — tránh hơi ẩm bốc từ đất
- Nền cát hoặc bê tông — tránh nhiệt phản lên
- Có trẻ nhỏ hoặc vật nuôi hay lại gần
Chọn chỗ rồi có dời được không?
Khó, và đây là lý do phải chọn kỹ ngay từ đầu. Ong dú định vị theo vị trí cửa tổ — dời vài chục mét làm ong thợ bay về chỗ cũ và không tìm được đường về.
Nghịch lý: chuyển tổ đi mấy trăm cây số dễ hơn dời sang góc vườn bên cạnh.
Câu hỏi thường gặp
Đặt tổ ong dú hướng nào tốt nhất?
Hướng đông thường tốt nhất vì đón nắng sớm nên tổ ấm lên nhanh và ong ra sớm, còn trưa chiều thì có tán cây hoặc mái che chắn lại. Kèm theo cần khuất gió và tránh chỗ trũng.
Tổ ong dú đặt cách nhà bao xa?
Không có yêu cầu về khoảng cách như ong mật vì ong dú không đốt. Đặt sát nhà, cạnh lối đi hay trên sân thượng đều được. Chỉ nên tránh để cửa tổ hướng thẳng vào lối đi chính, để ong không bị cản đường bay.
Các tổ nên đặt cách nhau bao xa?
Trong cùng cụm thì vài mét và mỗi tổ một trụ riêng không nối liền, để kiến lên một tổ không lan sang cả cụm. Giữa các cụm thì càng xa càng tốt, và giữa các điểm khi trại lớn thì vài trăm mét trở lên.
Đặt tổ dưới tán cây có được không?
Được và thường tốt vì bóng cây tự nhiên tốt hơn mái che. Nhưng đừng phụ thuộc hoàn toàn vào tán cây rụng lá theo mùa, và tuyệt đối không để cành lá chạm vào tổ hoặc mái che vì đó là cầu cho kiến.
Chọn chỗ rồi có dời tổ được không?
Rất khó, nên phải chọn kỹ từ đầu. Ong dú định vị theo vị trí cửa tổ, nên dời vài chục mét làm ong thợ bay về chỗ cũ và không tìm được đường về. Nghịch lý là chuyển tổ đi mấy trăm cây số còn dễ hơn dời sang góc vườn bên cạnh.