Mười câu dưới đây gần như ai mới bắt đầu cũng hỏi. Trả lời gọn, không vòng vo.
1. Ong dú có đốt không?
Không. Đây là đặc điểm giải phẫu — bộ phận tương ứng với ngòi đốt đã tiêu giảm và không còn chức năng đốt. Chúng phòng thủ bằng cách bám, cắn và bịt lối vào bằng sáp, chỉ gây phiền chứ không gây thương tích.
Đó là lý do nuôi được ở sân thượng nhà phố, trong trường học, trong vườn có trẻ con chạy quanh.
2. Nuôi mấy tổ là vừa để bắt đầu?
Hai tới ba tổ. Một tổ thì không có gì để so sánh — đàn có vấn đề cũng không nhận ra, và mất một là mất trắng. Trên năm tổ thì sai lầm nhân lên khi chưa có kinh nghiệm.
3. Bao lâu thì có mật?
Với đàn mới mua về, năm đầu không nên lấy mật. Phần mật đó là thứ giúp đàn qua quãng khó đầu tiên. Từ năm thứ hai, khi đàn đã mạnh, mới nên tính chuyện thu.
4. Một tổ cho bao nhiêu mật?
Rất ít so với ong mật — đây là giới hạn sinh học của loài, không vượt được bằng kỹ thuật. Người kỳ vọng theo con số của ong mật sẽ thất vọng.
5. Nuôi ong dú có tốn thời gian không?
Ít. Với vài tổ thì mỗi tuần đi một vòng nhìn cửa tổ và kiểm bát nước chống kiến là đủ — chừng mười lăm phút. Mở tổ kiểm kỹ thì theo mùa, không phải hằng tuần.
6. Cần chăm sóc những gì?
| Việc | Tần suất |
|---|---|
| Kiểm bát nước chống kiến | Mỗi lần ra vườn |
| Nhìn cửa tổ | Mỗi lần ra vườn |
| Kiểm mái che, trụ | Hằng tuần |
| Châm nước cho ong | Mùa nắng |
| Mở tổ kiểm tra | Theo mùa |
7. Ong dú ăn gì?
Mật hoa và phấn hoa, lấy trong bán kính vài trăm mét quanh tổ. Ngoài ra chúng cần nước để làm mát tổ, và nhựa cây để xây tổ.
Bán kính hẹp này là điều quan trọng nhất cần nhớ: nếu quanh nhà không có hoa thì đàn đói thật.
8. Ở thành phố nuôi được không?
Được, và đây là lợi thế riêng của ong dú. Sân thượng, ban công, vườn nhỏ giữa khu dân cư đều nuôi được vì chúng không đốt. Cần lo hai thứ: chống nóng vì bê tông hấp nhiệt, và nguồn hoa quanh đó.
9. Mất đàn thì có phải mình làm sai?
Không nhất thiết. Mất đàn ở giai đoạn đầu là chuyện rất phổ biến, kể cả với người cẩn thận. Gần như người nuôi lâu năm nào cũng đã mất vài đàn trong năm đầu.
Điều quan trọng là ghi lại đàn mất vào lúc nào và trong hoàn cảnh nào — nguyên nhân đó chỉ ra việc cần làm khác đi cho lần sau.
10. Nuôi ong dú có sống được bằng nghề không?
Ở quy mô vài chục tổ thì đây là nguồn thu thêm, làm song song việc khác. Muốn thành nghề chính thường cần trên trăm tổ, có đầu ra ổn định, nguồn hoa đủ, và vài năm gây dựng.
Và một điều đáng biết sớm: tổ giống thường là khoản thu lớn hơn mật ở giai đoạn hiện nay của thị trường.
Câu hỏi thường gặp
Ong dú có đốt người không?
Không. Đây là đặc điểm giải phẫu chứ không phải tính khí — bộ phận tương ứng với ngòi đốt đã tiêu giảm nên chúng không thể đốt. Vì vậy nuôi được ở sân thượng nhà phố và nơi có trẻ con.
Người mới nên nuôi mấy tổ ong dú?
Hai tới ba tổ. Một tổ thì không có gì để so sánh nên đàn có vấn đề cũng không nhận ra, và mất một là mất trắng. Trên năm tổ thì sai lầm nhân lên khi chưa có kinh nghiệm.
Nuôi ong dú bao lâu thì lấy được mật?
Với đàn mới mua về thì năm đầu không nên lấy, vì phần mật đó giúp đàn qua quãng khó đầu tiên. Từ năm thứ hai khi đàn đã mạnh mới nên tính chuyện thu.
Nuôi ong dú tốn bao nhiêu thời gian?
Với vài tổ thì khoảng mười lăm phút mỗi tuần để đi một vòng nhìn cửa tổ và kiểm bát nước chống kiến. Mở tổ kiểm kỹ thì theo mùa chứ không hằng tuần.
Mất đàn trong năm đầu có phải là làm sai không?
Không nhất thiết. Mất đàn ở giai đoạn đầu là chuyện rất phổ biến kể cả với người cẩn thận. Điều quan trọng là ghi lại đàn mất lúc nào và trong hoàn cảnh nào, vì nguyên nhân đó chỉ ra việc cần làm khác cho lần sau.