Ong dú thụ phấn thế nào và vì sao nó giỏi việc đó

Với nhiều nhà vườn, giá trị lớn nhất của ong dú không nằm trong hũ mật mà nằm ở tỷ lệ đậu trái của khu vườn.

Bốn lý do ong dú thụ phấn tốt

1. Con nhỏ

Chui được vào hoa nhỏ và hoa có cấu trúc kín mà ong mật khó vào. Nhiều loài cây có hoa li ti — mắc ca, cây có múi, một số cây gia vị — được lợi rõ từ đặc điểm này.

2. Bay gần

Bán kính kiếm ăn chỉ vài trăm mét, so với vài cây số của ong mật. Nghĩa là gần như toàn bộ công sức của đàn đổ vào khu vườn quanh tổ.

Với nhà vườn, đây là ưu điểm chứ không phải nhược điểm: cây nhà mình được thụ phấn, không phải vườn cách đó hai cây số.

3. Hoạt động trong điều kiện xấu

Ong dú vẫn ra ngoài khi trời râm mát, lúc ong mật đã về tổ. Điều này quan trọng vào mùa nhiều mây và ở vùng ẩm.

4. Không đốt

Đặt được trong vườn nhà có người làm, người hái trái, trẻ con chạy quanh — điều mà ong mật không làm được ở nơi đông người.

Cây nào được lợi nhất

Dòng cuối đáng chú ý với người nuôi đô thị: sân thượng thường thiếu côn trùng thụ phấn, nên đặt một tổ ong dú tạo khác biệt thấy được ngay trong vụ đầu.

Bố trí để thụ phấn hiệu quả

Vì ong dú bay gần, cách rải tổ quan trọng hơn số lượng:

• Chia nhiều cụm nhỏ rải khắp vườn, không gom một góc
• Cửa tổ hướng ra khoảng trống, không đâm vào tán dày
• Đặt cố định — ong dú không phải loài du mục, dời tổ theo mùa hoa là sai với loài này
• Tránh lối máy móc qua lại và khu hay phun thuốc

Gom hết tổ ở một góc vườn nghĩa là nửa vườn còn lại gần như không được thụ phấn, dù tổng số tổ nhiều.

Đàn ít bị động thì thụ phấn tốt nhất

Điểm này có xung đột nhẹ với việc lấy mật: muốn nhiều mật thì mở tổ nhiều, mà mở tổ nhiều thì đàn mất thời gian ổn định lại thay vì đi kiếm ăn.

Với nhà vườn, hướng hợp lý là: coi mật là phần thưởng, coi thụ phấn là mục tiêu. Nuôi ít tổ nhưng rải đều, ít mở tổ, đừng ép lấy mật — vườn sẽ trả lại nhiều hơn phần mật nhường lại cho đàn.

Đo tác động thế nào

Cách đơn giản mà nhiều nhà vườn dùng:

• Đặt tổ ở một khu, để một khu không có
• So tỷ lệ đậu trái giữa hai khu sau một vụ
• Ghi lại để so tiếp vụ sau

Có số liệu của chính vườn mình rồi mới quyết mở rộng — đáng tin hơn mọi con số chung.

Rủi ro cần biết: thuốc bảo vệ thực vật

Vì bay gần, ong dú không tránh đi đâu được khi vườn phun thuốc. Đây là rủi ro lớn nhất và cũng là lý do phổ biến nhất khiến mô hình vườn kết hợp ong thất bại.

Tối thiểu: không phun khi cây đang nở hoa, phun vào chiều muộn khi ong đã về tổ, che tổ khi phun gần, và rà lại nhóm hoạt chất đang dùng.

Câu hỏi thường gặp